Khám xét là biện pháp điều tra quan trọng nhằm phát hiện và thu giữ, tạm giữ những vật chứng, tài liệu có ý nghĩa với công tác điều tra, làm rõ sự thật khách quan của vụ án. Đối tượng của khám xét bao gồm nhiều loại như: người, chỗ ở, chỗ làm việc, địa điểm, đồ vật, thư tín, điện tín, bưu kiện, bưu phẩm, dữ liệu điện tử. Trong bài viết này, Công ty Luật Quốc tế DSP sẽ gửi đến bạn đọc những vấn đề cơ bản liên quan đến khám xét người theo quy định của Bộ luật Tố tụng hình sự hiện hành.
MỤC LỤC NỘI DUNG BÀI VIẾT:
1. Khám xét người là gì?
Khám xét người là biện pháp điều tra do những người có thẩm quyền theo luật định tiến hành bằng cách lục soát, tìm kiếm trong người nhằm phát hiện và thu giữ công cụ, phương tiện phạm tội, đồ vật, tài sản do phạm tội mà có hoặc đồ vật, tài liệu khác có liên quan đến vụ án. Thực chất, khám xét là biện pháp thu thập tài liệu, chứng cứ của vụ án.
Việc khám xét người có ý nghĩa trong việc phát hiện và thu giữ, tạm giữ những vật chứng, tài liệu có ý nghĩa với công tác điều tra. Những vật chứng, tài liệu có ý nghĩa đối với công tác điều tra cần phát hiện, thu giữ trong quá trình khám xét có thể bao gồm: vũ khí, công cụ, phương tiện gây án, những tài sản bị chiếm đoạt, những vật mang dấu vết của tội phạm, tiền bạc hoặc những vật khác có giá trị chứng minh tội phạm và người phạm tội, những tài liệu, chứng cứ phản ánh về đặc điểm nhân thân của bị can cũng như những tài liệu khác có ý nghĩa đối với công tác điều tra, làm sáng tỏ sự thật khách quan của vụ án.
2. Quy định của Bộ luật Tố tụng Hình sự về khám xét người
2.1. Căn cứ khám xét người
Theo quy định tại Điều 192 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 thì việc khám xét người chỉ được tiến hành khi có căn cứ để nhận định trong người có công cụ, phương tiện phạm tội, tài liệu, đồ vật, tài sản do phạm tội mà có, hoặc đồ vật, tài liệu khác có liên quan đến vụ án.
Mặc dù là biện pháp điều tra nhưng khám xét mang tính cưỡng chế, dễ xâm phạm đến quyền con người nên khi khám xét phải có đầy đủ căn cứ khám xét theo quy định của pháp luật và phải có lệnh của người có thẩm quyền, trừ một số trường hợp luật định.
2.2. Cách thức tiến hành khám xét người
Điều 194 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 quy định như sau:
– Khi bắt đầu khám xét người, người thi hành lệnh khám xét phải đọc lệnh và đưa cho người bị khám xét đọc lệnh đó; giải thích cho người bị khám xét và những người có mặt biết quyền và nghĩa vụ của họ.
– Người tiến hành khám xét phải yêu cầu người bị khám xét đưa ra các tài liệu, đồ vật có liên quan đến vụ án, nếu họ từ chối hoặc đưa ra không đầy đủ các tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án thì tiến hành khám xét.
– Việc khám xét người phải do người cùng giới thực hiện và có người khác cùng giới chứng kiến. Việc khám xét không được xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, tài sản, danh dự, nhân phẩm của người bị khám xét.
Mọi người có quyền được pháp luật bảo hộ về tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản. Mọi hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, tài sản của cá nhân trái pháp luật đều bị xử lý theo pháp luật. Vậy nên, trong quá trình khám xét người không được có những hành vi xâm phạm đến tính mạng, sức khỏe, tài sản, danh dự và nhân phẩm của công dân.
2.3. Những lưu ý khi khám xét người
– Trong quá trình khám xét, lực lượng tiến hành khám xét không được gây thiệt hại không cần thiết đến tài sản của đối tượng bị khám xét, cũng như không được xâm phạm đến danh dự, nhân phẩm của đối tượng bị khám xét.
– Khi khám xét, chỉ được thu giữ, tạm giữ những vật, tài liệu có ý nghĩa cho hoạt động điều tra và mô tả đúng thực trạng vào biên bản, đưa vào hồ sơ vụ án.
– Những đồ vật, tài sản bị thu giữ, tạm giữ, bị niêm phong, bị kê biên phải được bảo quản theo quy định của pháp luật.
– Những vật xác định không liên quan đến vụ án, không có ý nghĩa cho điều tra, không thuộc loại cấm tàng trữ, lưu hành thì tuyệt đối không được thu giữ, tạm giữ, niêm phong hoặc kê biên.
– Khám người phải được tiến hành ở nơi kín đáo, không để những người không có trách nhiệm vào nơi đang khám xét.
– Trước khi khám chi tiết, có thể khám sơ bộ, tốt nhất là yêu cầu người bị khám thay toàn bộ quần áo đang mặc (kể cả đồ lót) để tiến hành khám tỉ mỉ.
– Khi khám người, chú ý những nơi kín đáo, những nơi có khả năng cất giấu các tài liệu, vật chứng của vụ án.
– Khi khám quần áo, chú ý những nơi có hai lần vải như túi quần, túi áo, cạp, gấu quần áo… vì có thể tại đó có cất giấu các tài liệu, vật chứng cần phát hiện thu giữ.
– Khi khám người, cần quan sát cả những khu vực xung quanh nơi tiến hành khám xét vì có thể đối tượng vứt bỏ các đồ vật, tài liệu có liên quan đến vụ án.
– Lập biên bản khám xét đầy đủ theo quy định tại Điều 178 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.
2.4. Những trường hợp khám xét người không cần lệnh
Theo quy định tại khoản 3 Điều 194 Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015 thì có thể tiến hành khám xét người mà không cần có lệnh trong trường hợp:
+ Bắt người phạm tội quả tang.
+ Bắt người đang bị truy nã.
+ Bắt người bị giữ trong trường hợp khẩn cấp.
+ Bắt bị can, bị cáo để tạm giam.
+ Khi có căn cứ để khẳng định người có mặt tại nơi khám xét giấu trong người vũ khí, hung khí, chứng cứ, tài liệu, đồ vật liên quan đến vụ án
3. Cơ sở pháp lý
– Bộ luật Tố tụng hình sự năm 2015.
Bài viết trên đây chỉ mang tính chất tham khảo.
Nếu Quý khách hàng có bất kỳ khó khăn hay vướng mắc gì hãy bộ phận luật sư tư vấn qua Hotline: 089.661.6767 / 089.661.7728 hoặc gửi qua Email: info@dsplawfirm.vn để nhận được sự tư vấn, hỗ trợ tốt nhất từ Công ty Luật Quốc tế DSP.
Mọi thông tin chi tiết, Quý khách vui lòng liên hệ với Công ty Luật Quốc tế DSP chúng tôi theo:
Điện thoại: 0236 222 55 88
Hotline: 089 661 6767 hoặc 089 661 7728
Email: info@dsplawfirm.vn
Fanpage: facebook.com/dsplawfirm.vn
Miền Trung: 87 Phạm Tứ, Quận Cẩm Lệ, Thành phố Đà Nẵng, Việt Nam
Miền Nam: Tầng 2, Toà nhà GP Bank, 83 Đinh Tiên Hoàng, Quận Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh, Việt Nam
Hoa Kỳ: 9869 Coronado Lake Drive, Boynton Beach City, Florida 33437, USA
