Mỗi người sinh ra đều mang một giới tính, tuy nhiên, trong thực tế có nhiều người phải nhờ sự can thiệp của y tế để xác định lại giới tính của mình. Theo pháp luật dân sự, quyền xác định lại giới tính được ghi nhận là một trong những quyền nhân thân của con người. Thông qua bài viết dưới đây, Công ty Luật Quốc tế DSP sẽ cung cấp cho bạn đọc các thông tin về quyền xác định lại giới tính.
MỤC LỤC NỘI DUNG BÀI VIẾT:
1. Giới tính và xác định lại giới tính
Theo quy định tại khoản 2 Điều 5 Luật Bình đẳng giới năm 2006 thì: “Giới tính chỉ các đặc điểm sinh học của nam, nữ”.
Như vậy, giới tính là khái niệm chỉ sự khác biệt giữa nam và nữ về phương diện sinh học, có sẵn từ khi sinh ra, đồng nhất và không biến đổi (trừ trường hợp có sự can thiệp của y học).
Để xem xét giới tính của con người thì cần xem xét đến các yếu tố:
– Về yếu tố di truyền: giới tính tự nhiên của con người được xác định dựa trên cấu trúc bộ nhiễm sắc thể. Nếu có cặp nhiễm sắc thể XX thì là nữ, cặp nhiễm sắc thể XY là nam.
– Về mặt sinh học: dựa vào các đặc điểm như đàn ông có tinh hoàn còn phụ nữ thì không có, ngược lại phụ nữ có kinh nguyệt hàng tháng thì đàn ông lại không có.
– Về đặc điểm bên ngoài: người ta lại xem xét, nhận biết giới tính của con người qua các đặc điểm như: tiếng nói, hình dáng bên ngoài, cử chỉ, cách ứng xử, hành vi…
2. Quy định của pháp luật về xác định lại giới tính
Quy định của pháp luật về xác định lại giới tính – Hình minh họa
2.1. Quyền xác định lại giới tính
Quyền xác định lại giới tính được quy định tại Điều 36 Bộ luật Dân sự năm 2015 như sau:
“Điều 36. Quyền xác định lại giới tính
1. Cá nhân có quyền xác định lại giới tính.
Việc xác định lại giới tính của một người được thực hiện trong trường hợp giới tính của người đó bị khuyết tật bẩm sinh hoặc chưa định hình chính xác mà cần có sự can thiệp của y học nhằm xác định rõ giới tính.
2. Việc xác định lại giới tính được thực hiện theo quy định của pháp luật.
3. Cá nhân đã thực hiện việc xác định lại giới tính có quyền, nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch theo quy định của pháp luật về hộ tịch; có quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được xác định lại theo quy định của Bộ luật này và luật khác có liên quan”.
Như vậy, một người có quyền thực hiện việc xác định lại giới tính của mình nhằm xác định rõ giới tính nếu thuộc trường hợp sau:
– Giới tính của người đó bị khuyết tật bẩm sinh: là những bất thường ở bộ phận sinh dục của một người ngay từ khi mới sinh ra, biểu hiện ở một trong các dạng như nữ lưỡng giới giả nam, nam lưỡng giới giả nữ hoặc lưỡng giới thật (quy định tại khoản 1 Điều 2 Nghị định số 88/2008/NĐ-CP ngày 05 tháng 08 năm 2008 của Chính phủ về xác định lại giới tính); hoặc
– Giới tính chưa định hình chính xác: là những trường hợp chưa thể phân biệt được một người là nam hay nữ xét về cả bộ phận sinh dục và nhiễm sắc thể giới tính (quy định tại khoản 3 Điều 2 Nghị định số 88/2008/NĐ-CP ngày 05 tháng 08 năm 2008 của Chính phủ về xác định lại giới tính).
2.2. Nguyên tắc xác định lại giới tính
Theo quy định tại Điều 3 Nghị định số 88/2008/NĐ-CP ngày 05 tháng 08 năm 2008 của Chính phủ về xác định lại giới tính thì nguyên tắc khi xác định lại giới tính như sau:
– Bảo đảm mỗi người được sống theo đúng giới tính của mình.
– Việc xác định lại giới tính phải được tiến hành trên nguyên tắc tự nguyện, khách quan, trung thực, khoa học và phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc đã xác định lại giới tính.
– Giữ bí mật về các thông tin liên quan đến người được xác định lại giới tính, trừ trường hợp có văn bản của cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu cung cấp hồ sơ phục vụ cho việc kiểm tra, thanh tra, điều tra, truy tố và xét xử liên quan đến việc xác định lại giới tính.
2.3. Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được phép can thiệp y tế để xác định lại giới tính
Căn cứ quy định tại Điều 8 Nghị định số 88/2008/NĐ-CP ngày 05 tháng 08 năm 2008 của Chính phủ về xác định lại giới tính, được sửa đổi bởi điểm a khoản 1 Điều 19 Nghị định số 155/2018/NĐ-CP thì bệnh viện được thực hiện can thiệp y tế để xác định lại giới tính khi đáp ứng các điều kiện sau:
– Là bệnh viện công lập đa khoa, chuyên khoa ngoại, sản, nhi tuyến tỉnh, tuyến trung ương hoặc bệnh viện tư nhân có khoa ngoại và khoa sản hoặc khoa nhi.
– Được cấp có thẩm quyền phê duyệt phạm vi hoạt động chuyên môn về can thiệp y tế để xác định lại giới tính.
2.4. Thủ tục xác định lại giới tính
Theo quy định tại Nghị định số 88/2008/NĐ-CP ngày 05 tháng 08 năm 2008 của Chính phủ về xác định lại giới tính thì trình tự, thủ tục xác định lại giới tính như sau:
Bước 1: Đề nghị xác định lại giới tính
Người đề nghị xác định lại giới tính gửi hồ sơ đề nghị xác định lại giới tính đến cơ sở khám bệnh, chữa bệnh được phép can thiệp y tế để xác định lại giới tính theo yêu cầu của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.
Bước 2: Khám lâm sàng, cận lâm sàng và điều trị để xác định lại giới tính
1. Trên cơ sở hồ sơ đề nghị xác định lại giới tính, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh tổ chức việc khám lâm sàng, cận lâm sàng để xác định lại giới tính:
Khám lâm sàng:
– Ngoại hình;
– Bộ phận sinh dục ngoài và trong
– Các trắc nghiệm về tâm lý giới tính.
Khám cận lâm sàng: Tùy theo từng trường hợp cụ thể, các cán bộ chuyên môn có thể chỉ định các phương pháp khám cận lâm sàng sau:
– Siêu âm, nội soi, chụp X quang, chụp cắt lớp, chụp cộng hưởng từ;
– Xét nghiệm nội tiết tố;
– Xét nghiệm nhiễm sắc thể giới tính;
– Sinh thiết xác định tuyến sinh dục là tinh hoàn hay buồng trứng.
2. Sau khi có kết quả khám lâm sàng và cận lâm sàng, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải tổ chức hội chẩn với sự tham gia của các cán bộ chuyên môn để có chỉ định phù hợp trong việc điều trị xác định lại giới tính.
3. Điều trị xác định lại giới tính:
– Trên cơ sở đề nghị của người xác định lại giới tính, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh sẽ lựa chọn giới tính để có phương pháp điều trị thích hợp, bảo đảm nguyên tắc khi ở giới tính đó, người được xác định lại giới tính có thể hòa nhập cuộc sống về tâm, sinh lý và xã hội một cách tốt nhất;
– Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh quyết định tuổi của người đề nghị xác định lại giới tính để phẫu thuật, bảo đảm ở lứa tuổi sớm nhất;
– Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh chỉ định phẫu thuật và điều trị nội tiết sau phẫu thuật.
Bước 3. Cấp giấy chứng nhận y tế
Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh đã thực hiện việc can thiệp y tế xác định lại giới tính cấp giấy chứng nhận y tế theo mẫu do Bộ trưởng Bộ Y tế quy định sau khi đã xác định lại giới tính cho người đã được can thiệp y tế.
Bước 4. Đăng ký hộ tịch sau khi đã xác định lại giới tính
– Căn cứ để đăng ký hộ tịch: Giấy chứng nhận y tế là căn cứ để đăng ký hộ tịch cho người đã được xác định lại giới tính.
– Trách nhiệm giải quyết việc đăng ký hộ tịch cho người đã được xác định lại giới tính: Ủy ban nhân dân cấp huyện có trách nhiệm giải quyết việc đăng ký hộ tịch cho người đã được xác định lại giới tính theo quy định của pháp luật về đăng ký hộ tịch.
– Thẩm quyền, thủ tục đăng ký hộ tịch cho người đã được xác định lại giới tính được thực hiện theo quy định của pháp luật về đăng ký hộ tịch.
2.5. Những hành vi bị cấm khi xác định lại giới tính
Theo quy định tại Điều 4 Nghị định số 88/2008/NĐ-CP ngày 05 tháng 08 năm 2008 của Chính phủ về xác định lại giới tính thì nghiêm cấm những hành vi sau:
– Thực hiện việc chuyển đổi giới tính đối với những người đã hoàn thiện về giới tính.
– Thực hiện việc xác định lại giới tính khi chưa được phép của Bộ Y tế hoặc Sở Y tế tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương theo quy định tại Điều 8 Nghị định này.
– Tiết lộ thông tin về việc xác định lại giới tính của người khác.
– Phân biệt đối xử đối với người đã xác định lại giới tính.
3. Căn cứ pháp lý
– Bộ luật Dân sự năm 2015;
– Luật Bình đẳng giới năm 2006;
– Nghị định số 88/2008/NĐ-CP ngày 05 tháng 08 năm 2008 của Chính phủ quy định về xác định lại giới tính.
Pháp luật dân sự quy định cá nhân có quyền xác định lại giới tính cũng như quyền và nghĩa vụ đăng ký thay đổi hộ tịch, có quyền nhân thân phù hợp với giới tính đã được xác định lại. Qua đó đã góp phần tạo điều kiện cho việc ổn định và hòa nhập cuộc sống của những người xác định lại giới tính.
Thông qua bài viết trên đây, Công ty Luật Quốc tế DSP đã cung cấp cho bạn đọc những thông tin cơ bản liên quan đến quy định của pháp luật về xác định lại giới tính. Để hiểu rõ hơn về vấn đề trên, Quý khách vui lòng liên hệ đến Công ty Luật Quốc tế DSP để nhận được sự tư vấn và hỗ trợ kịp thời.
Mọi thông tin chi tiết, Quý khách vui lòng liên hệ với Công ty Luật Quốc tế DSP chúng tôi theo:
Điện thoại: 0236 222 55 88
Hotline: 089 661 6767 hoặc 089 661 7728
Email: info@dsplawfirm.vn
Fanpage: facebook.com/dsplawfirm.vn
Miền Trung: 87 Phạm Tứ, Quận Cẩm Lệ, Thành phố Đà Nẵng, Việt Nam
Miền Nam: Tầng 2, Toà nhà GP Bank, 83 Đinh Tiên Hoàng, Quận Bình Thạnh, TP Hồ Chí Minh, Việt Nam
Hoa Kỳ: 9869 Coronado Lake Drive, Boynton Beach City, Florida 33437, USA
Rất mong được hợp tác cùng Quý Khách!
